Zasady równościowe w ramach funduszy unijnych
Wytyczne dotyczące realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027
Zasady równościowe w polityce spójności Unii Europejskiej stanowią jeden z kluczowych fundamentów polityki spójności Unii Europejskiej i muszą być bezwzględnie uwzględniane we wszystkich projektach współfinansowanych ze środków UE.
Ich celem jest zapewnienie równego dostępu do wsparcia oraz przeciwdziałanie wszelkim formom wykluczenia społecznego.
Zasady równościowe mają charakter horyzontalny, co oznacza, że obowiązują na każdym etapie realizacji projektu - od jego planowania, poprzez wdrażanie, aż po monitorowanie i ewaluację.
W szczególności obejmują one:
- równość szans i niedyskryminację, rozumianą jako zakaz nierównego traktowania ze względu m.in. na płeć, wiek, niepełnosprawność, pochodzenie etniczne, religię, światopogląd czy orientację seksualną;
- równość kobiet i mężczyzn, polegającą na uwzględnianiu odmiennych potrzeb i sytuacji obu płci oraz zapewnieniu im równych możliwości udziału w projektach i korzystania z ich rezultatów;
- dostępność dla osób z niepełnosprawnościami oraz osób ze szczególnymi potrzebami, oznaczającą konieczność eliminowania barier architektonicznych, cyfrowych i komunikacyjnych.
Zasady równościowe mają na celu zapewnienie, aby wsparcie z funduszy unijnych było dostępne dla wszystkich osób, niezależnie od ich cech osobistych czy sytuacji życiowej. Ich stosowanie zwiększa skuteczność interwencji publicznych oraz zapobiega pogłębianiu nierówności społecznych.
Podstawa prawna
Obowiązek realizacji zasad równościowych wynika z prawa Unii Europejskiej, w szczególności z Traktatu o funkcjonowaniu UE oraz Karty Praw Podstawowych. Zasady te zostały również ujęte w rozporządzeniach dotyczących funduszy na lata 2021–2027 oraz w Umowie Partnerstwa dla Polski i krajowych wytycznych.
Równość szans i niedyskryminacja
Zasada równości szans oznacza zapewnienie wszystkim osobom równego dostępu do udziału w projektach oraz do korzystania z ich efektów. Niedopuszczalne jest jakiekolwiek różnicowanie ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, pochodzenie etniczne, religię, światopogląd czy orientację seksualną.
Analiza potrzeb grupy docelowej
Każdy projekt powinien być poprzedzony analizą sytuacji i potrzeb grupy docelowej, z uwzględnieniem barier, które mogą ograniczać udział niektórych osób. Analiza ta pozwala zaplanować działania w sposób odpowiadający rzeczywistym potrzebom uczestników.
Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami oraz osób ze szczególnymi potrzebami
Beneficjent ma obowiązek zapewnić dostępność projektów dla osób z niepełnosprawnościami oraz dla osób ze szczególnymi potrzebami, które mogą czasowo lub trwale doświadczać ograniczeń w pełnym uczestnictwie w działaniach projektowych (do tej grupy zaliczają się m.in. osoby starsze, kobiety w ciąży, osoby z czasowymi urazami, osoby z chorobami przewlekłymi, a także osoby wymagające szczególnego wsparcia komunikacyjnego lub organizacyjnego).
Zapewnienie dostępności obejmuje w szczególności dostępność architektoniczną, cyfrową oraz informacyjno-komunikacyjną, zgodnie z zasadą projektowania uniwersalnego.
Projektowanie uniwersalne polega na tworzeniu produktów, usług i przestrzeni w taki sposób, aby były użyteczne dla możliwie najszerszej grupy odbiorców. Ogranicza to konieczność wprowadzania dodatkowych dostosowań na późniejszych etapach.
W przypadkach, gdy zastosowanie projektowania uniwersalnego nie jest wystarczające, beneficjent zobowiązany jest do wdrożenia racjonalnych usprawnień, umożliwiających osobom z niepełnosprawnościami oraz osobom ze szczególnymi potrzebami pełny i równy udział w projekcie. Są to indywidualne dostosowania umożliwiające osobom z niepełnosprawnościami pełny udział w projekcie, np. tłumacz języka migowego czy materiały w alternatywnych formatach.
Równość w procesie rekrutacji
Rekrutacja do projektu musi być przejrzysta i niedyskryminująca. Kryteria naboru powinny być obiektywne, a sposób komunikacji dostępny dla wszystkich potencjalnych uczestników, w tym osób z różnymi potrzebami.
Równość szans w procesie rekrutacji w projekcie „Profesjonalna administracja fundamentem silnej uczelni”
Zapewnienie odpowiednich kanałów dotarcia
Rekrutacja zostanie ogłoszona z odpowiednim wyprzedzeniem i poprzedzona zostanie działaniami informacyjno-promującymi w postaci ogłoszeń, mailingu, informacji na profilu uczelni na Facebooku i na stronie internetowej (z możliwością powiększenia czcionki i przełączeniem kontrastu), z wykorzystaniem grafiki przełamującej stereotypy płciowe oraz promującej równość w postaci: przekazywania i tworzenia informacji językiem wrażliwym na płeć i osoby z niepełnosprawnością.
Transparentność i równość szans
Rekrutacja prowadzona będzie w sposób transparentny, z poszanowaniem polityki równych szans i niedyskryminacji: prowadzona w sposób umożliwiający wzięcie udziału w projekcie każdej zainteresowanej osobie, również osobom z niepełnosprawnościami, brak dyskryminowania ze względu na płeć, rasę, stereotypy.
Działania na etapie rekrutacji będą realizowane w budynkach dostępnych architektonicznie dla osób z niepełnosprawnościami, zapewniona zostanie dostępność cyfrowa dokumentów rekrutacyjnych, zapewnione zostaną alternatywne formy kontaktu, aby nikt nie był wykluczony z rekrutacji z powodu barier komunikacyjnych. Formularz zgłoszeniowy na szkolenie zawierać będzie pytanie dotyczące indywidualnych, specjalnych potrzeb uczestników i uczestniczek, które będą spełniane przez organizatora w możliwie największym stopniu.
Równość w realizacji działań
Na etapie realizacji projektu należy monitorować, czy zaplanowane działania faktycznie zapewniają równy udział i dostęp do wsparcia. Beneficjent powinien reagować na pojawiające się bariery i wprowadzać niezbędne korekty.
Promocja i informacja
Materiały informacyjne i promocyjne projektu powinny być tworzone z użyciem języka włączającego i wolnego od stereotypów. Ważne jest również zapewnienie dostępności komunikatów dla osób z niepełnosprawnościami.
Równość w realizacji działań i promocji w projekcie „Profesjonalna administracja fundamentem silnej uczelni”
Kadra projektu zobowiązana będzie do stosowania zasad równości i niedyskryminacji, tak aby wszystkie działania realizowane w ramach projektu były dostępne dla wszystkich osób, niezależnie od płci, rasy, statusu społecznego, orientacji seksualnej, sprawności fizycznej czy pełnionej funkcji.
We wszystkich materiałach projektowych oraz komunikacji stosowany będzie język wrażliwy na płeć i różnorodność, bez stereotypów i wykluczających sformułowań. Materiały służące informowaniu o wydarzeniu (np. zaproszenia, plakaty, ogłoszenia) będą przygotowane w sposób dostępny, z wykorzystaniem grafiki promującej równość płci i szans osób z niepełnosprawnościami, inkluzywnego języka.
Zajęcia realizowane będą w budynkach dostępnych architektonicznie, a materiały projektowe i szkoleniowe spełniać będą standardy dostępności cyfrowej (WCAG). W razie potrzeby zapewnione zostaną racjonalne usprawnienia, m.in. dostosowanie tempa zajęć, formy materiałów szkoleniowych (wersje cyfrowe, powiększona czcionka), możliwość udziału zdalnego lub hybrydowego.
Zapewniony zostanie dostęp do narzędzi informatycznych umożliwiających aktywne uczestnictwo w działaniach realizowanych w formie elearningowej.
Harmonogram szkoleń uwzględni różne potrzeby uczestników, w tym możliwość godzenia udziału w projekcie z obowiązkami zawodowymi i rodzinnymi.
Monitorowanie i kontrola
Instytucje zarządzające oraz kontrolujące sprawdzają, czy zasady równościowe są faktycznie realizowane. Niewłaściwe stosowanie wytycznych może skutkować korektami finansowymi lub uznaniem wydatków za niekwalifikowalne.
Znaczenie zasad równościowych
Prawidłowe wdrażanie zasad równościowych zwiększa skuteczność projektów, poprawia jakość wsparcia oraz przyczynia się do budowania bardziej spójnego i sprawiedliwego społeczeństwa.
Dodatkowe źródła wiedzy
Wytyczne dotyczące realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027
#FunduszeEuropejskie
